Không có máy chủ tốt nhất cho mọi người
Câu hỏi "nên chọn máy chủ nào" không có một câu trả lời đúng cho tất cả. Kết quả phụ thuộc vào nhà mạng bạn đang dùng, thành phố bạn đang ở, thiết bị, khung giờ và dịch vụ bạn cần mở. Hai người ngồi cạnh nhau nhưng dùng hai nhà mạng khác nhau có thể có kết quả trái ngược.
Vì vậy, mọi danh sách "máy chủ nhanh nhất" đọc được trên mạng chỉ có giá trị tham khảo rất hạn chế. Chúng phản ánh điều kiện của người viết tại thời điểm họ đo. Cách duy nhất đáng tin là bạn tự đo trên chính mạng của mình.
May mắn là việc đo không khó và không mất nhiều thời gian. Bạn chỉ cần một quy trình cố định và ba lần thử. Phần còn lại của bài này mô tả quy trình đó.
Trước khi bắt đầu, hãy xác định rõ bạn cần tối ưu cho việc gì. Gọi video cần độ trễ thấp và ổn định. Xem phim cần băng thông duy trì đều. Tải tệp lớn cần tốc độ tải xuống cao. Ba mục tiêu này có thể dẫn tới ba lựa chọn khác nhau.
Đo nền trước khi so sánh
Bước đầu tiên là đo khi không bật VPN. Đây là con số nền, và không có nó thì mọi so sánh phía sau đều vô nghĩa. Nhiều người bỏ qua bước này rồi kết luận VPN làm mạng chậm, trong khi thực tế mạng gốc vốn đã chậm sẵn.
Ghi lại ba con số: tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên và độ trễ. Nếu công cụ đo có hiển thị độ dao động, ghi luôn con số đó, vì với gọi video và trò chơi thì dao động quan trọng hơn tốc độ đỉnh.
Đo trong đúng khung giờ bạn thường dùng. Mạng lúc ba giờ sáng và mạng lúc chín giờ tối là hai điều kiện hoàn toàn khác nhau. Nếu bạn thường gọi về Việt Nam vào buổi tối, hãy đo vào buổi tối.
Trong lúc đo, tạm dừng các tác vụ chiếm mạng khác: đồng bộ ảnh, tải tệp, cập nhật hệ điều hành trên các máy cùng mạng. Nếu không, bạn đang đo lẫn cả những thứ không liên quan và kết quả sẽ không lặp lại được.
Quy trình so sánh ba lần
- Lần một, không VPN: ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên, độ trễ và dao động.
- Lần hai, vị trí kết nối thứ nhất: chờ trạng thái ổn định, xác nhận IP đã đổi, rồi lặp lại đúng phép đo.
- Lần ba, vị trí kết nối thứ hai: lặp lại lần nữa với đúng quy trình.
- Thử tác vụ thật: với mỗi cấu hình, làm đúng việc bạn cần, ví dụ gọi video ba phút hoặc xem một video năm phút, rồi ghi lại số lần gián đoạn.
Ba lần đo nên diễn ra gần nhau, tốt nhất trong vòng mười lăm phút. Nếu đo cách nhau vài giờ, điều kiện mạng đã thay đổi và bạn đang so sánh những thứ không cùng cơ sở.
Sau khi kết nối, hãy xác nhận lưu lượng thật sự đi qua tuyến mới trước khi đo, theo hướng dẫn trong bài cách check IP khi dùng VPN. Nếu IP không đổi, bạn đang đo lại chính mạng gốc mà không biết.
Đừng chọn theo tên quốc gia. Một vị trí nghe có vẻ gần chưa chắc cho kết quả tốt hơn, vì đường đi thực tế của dữ liệu không tỉ lệ thuận với khoảng cách địa lý. Hãy chọn theo con số bạn vừa đo được.
Khi nào cần đo lại
Kết quả đo không có giá trị vĩnh viễn. Điều kiện mạng thay đổi theo thời gian, và một lựa chọn tốt hôm nay có thể không còn tốt sau vài tháng. Không cần đo lại hằng tuần, nhưng nên đo lại khi có thay đổi đáng kể.
Những thời điểm nên đo lại: khi bạn đổi nhà mạng hoặc gói cước, khi chuyển chỗ ở, khi đổi thiết bị chính, hoặc khi bạn nhận thấy chất lượng giảm rõ rệt so với trước. Trong ba trường hợp đầu, điều kiện đã thay đổi nên con số cũ không còn phản ánh đúng.
Nếu chất lượng giảm mà không có thay đổi nào từ phía bạn, hãy đo lại con số nền trước. Rất thường xuyên, nguyên nhân nằm ở mạng gốc chứ không ở lựa chọn máy chủ. Đổi máy chủ trong trường hợp đó chỉ làm bạn mất thời gian.
Lưu lại kết quả các lần đo trong một ghi chú đơn giản: ngày, khung giờ, nhà mạng, cấu hình và bốn con số. Sau vài lần, bạn sẽ có dữ liệu riêng cho hoàn cảnh của mình, và nó đáng tin hơn bất kỳ danh sách khuyến nghị chung nào.
Một lỗi thường gặp khi tự đo là chỉ chạy công cụ kiểm tra tốc độ rồi kết luận. Công cụ đo thường chọn máy chủ đo gần bạn nhất và đo trong vài giây, nên con số đó không phản ánh trải nghiệm khi bạn gọi video trong nửa tiếng hay xem phim trong hai tiếng. Hãy luôn kèm theo một phép thử bằng chính tác vụ bạn cần.
Cũng đừng chạy nhiều lần liên tiếp rồi lấy con số đẹp nhất. Cách làm đó cho bạn cảm giác tốt nhưng không phản ánh điều kiện thường ngày. Nếu muốn chính xác hơn, hãy đo ba lần cách nhau vài phút và lấy giá trị ở giữa, thay vì giá trị cao nhất.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng một cấu hình tốt cho việc xem phim chưa chắc tốt cho gọi video. Nếu bạn dùng cả hai, có thể bạn sẽ cần hai lựa chọn khác nhau và chuyển qua lại tuỳ việc. Điều đó hoàn toàn bình thường và tốt hơn là cố tìm một cấu hình duy nhất phù hợp cho mọi thứ.
Nếu bạn dùng nhiều thiết bị, hãy đo trên thiết bị chính trước rồi mới áp dụng cho các máy còn lại. Điện thoại và máy tính có khả năng xử lý khác nhau, nên kết quả không phải lúc nào cũng chuyển giao được. Với thiết bị yếu, chính khả năng xử lý của máy mới là giới hạn chứ không phải đường truyền.
